zielona herbata

Zielona herbata – pochodzenie, informacje, właściwości

Herbata to napój, który bez wątpienia jest mocno zakorzeniony w naszej kulturze i społeczności. My, Polacy głównie sięgamy po herbatę czarną coraz bardziej jednak otwieramy się na nieco inne odcienie tego niezwykłego trunku. Między innymi, herbata zielona, która co prawda obecna jest u nas od dłuższego czasu, od niedawna bardzo mocno zyskuje na popularności. Dziś zielona herbata w naszym kraju stanowi ok. 10% całkowitego spożycia herbaty. Ludzie sięgają po nią ze względu na smak, pobudzenie i liczne właściwości zdrowotne.

Historia i pochodzenie zielonej herbaty

Początkowe informacje i zapiski dotyczące zielonej herbaty sięgają czasów Dynastii Han, czyli czasów od 206 roku p.n.e, już wtedy ceniono właściwości zdrowotne herbaty. Jednak to kilkaset lat później zapisała się ona w Chińskiej kulturze jako tradycyjny napój i lekarstwo. Z resztą nie tylko w Chinach, powszechnie znane właściwości zdrowotne herbaty zielonej były także w Japonii, Tajlandii i w Indiach. Nie stosowano herbaty tylko jako napar, używana była też do tworzenia łagodzących „opatrunków”, a także tworzono z niej okłady na najróżniejsze części ciała.

Jeszcze z czasów dynastii Tang, czyli właśnie okresu między 618 rokiem, a 907 pochodzi zapis niejakiego Lu Yu – Chińskiego pisarza i znawcy herbacianego. Opisał dokładnie sposób przygotowania naparu, obchodzenia się z nim jak i z liśćmi, uprawie i właściwościach zielonej herbaty. We wcześniejszych okresach liście herbaty głównie żuto, lub po prostu jedzono „na surowo”.


W 1191 Japoński mnich i myśliciel Eisai Myōan opisał w szczegółowy sposób, działanie i wpływ zielonej na zdrowie. Już wtedy wykazał pozytywny wpływ herbaty na serce, efekt pobudzenia, pomocniczy wpływ w przypadku problemów/chorób trawiennych i oczyszczaniu organizmu z toksyn. To także on przywiózł z Chin, do Japonii kulturę picia zielonej herbaty. Dzisiaj zielona herbata znana jest praktycznie na całym świecie i w wielu krajach nadal uważa się ją za naturalny lek na wszystko. A uprawia się ją w blisko 30 państwach.

Parzenie zielonej herbaty

Sposób parzenia herbaty jest w bardzo dużym stopniu oparty o to co tak naprawdę parzymy. Rozróżniamy wiele rozmaitych gatunków zielonej herbaty, które zależne są od kraju z jakiego pochodzą, metodą obróbki liści, ich suszenia, bądź okresem zbioru i czasem uprawy.
Gatunków, czy też odmian zielonej herbaty jest bardzo duża ilość. Przede wszystkim jednak rozróżniamy gatunki ze względu na kraj pochodzenia. Zieloną herbatę uprawia się głównie w Chinach i Japonii, znaczna jednak ilość importowanej do Polski herbaty pochodzi właśnie z Chin. Wybierając herbatę warto zwracać na to uwagę i najpierw rozejrzeć się na rynku herbacianym i wybrać taką, która nam najlepiej smakuje. A różnić się one mogą dość znacząco, także sposobem parzenia!

W znacznej większości jednak schemat parzenia zielonej herbaty jest bardzo podobny. Do filiżanki wsypujemy ok. 2-3 gramy suszu herbacianego (ok. jedna łyżeczka) i zalewamy wodą w temperaturze od 80°C do 90°C i w zazwyczaj woda nie powinna przekraczać 90°C! Herbata wtedy się sparzy, napar będzie cierpki i herbata nie będzie tak bogata w swoje właściwości.
Są oczywiście wyjątki ponieważ na rynku występują także herbaty, które powinniśmy zalać wodą wrzącą – bardzo często herbaty ekspresowe (w torebkach) podają takie zalecenia. Najczęściej jednak powinna to być woda w okolicach 80 stopni.

Napar należy odstawić na czas od 2 do 3 minut, wszystko zależne od jakości liści, rzadko jednak czas parzenia powinien przekraczać 3 minuty.

Czy zieloną herbatę można parzyć dwa razy?

Tak – mało tego, jest to wręcz wskazane. Chińscy i Japońscy znawcy herbat mówią nawet o tym, że pierwsze parzenie herbaty jest tylko po to by opłukać i „obudzić” liście i należy je wylać (oczywiście nie musimy tego robić). Drugie natomiast uwalnia najwięcej dobroczynnych dla organizmu minerałów, a także smaku. Więc tak, zieloną herbatę możemy zalewać wielokrotnie, nawet do 3 – 4 razy.

Właściwości zielonej herbaty

Zielona herbata jest kojarzona z licznymi działaniami wspomagającymi nasz organizm, czy tak naprawdę jest? Czy zieloną herbatę możemy nazwać lekiem na wszystkie choroby i schorzenia, tak jak kiedyś uważano? Poniżej postaram się wypisać najciekawsze ze zdrowotnych właściwości zielonej herbaty.

Zielona herbata na odchudzanie

Podobnie jak w przypadku naszej ulubionej yerba mate, i zielona herbata ma bardzo korzystne działania wspomagające proces odchudzania. Napar wspiera przemianę materii, hamuje wchłanianie tłuszczów z pożywienia, a także przez swoją moczopędność oczyszcza organizm z nagromadzonych toksyn. Ponadto hamuje apetyt, wspomaga metabolizm wątroby i usuwanie tłuszczów z organizmu.
Wszystkie te działania herbata zawdzięcza zawartym w niej składnikom między innymi licznym przeciwutleniaczom. Te utleniacze to w większości katechiny – związki chemiczne z grupy polifenoli. Badania nad wpływem zielonej herbaty na odchudzanie wskazują na to, że ów związki, a w szczególności związek o nazwie galusan epigallokatechiny. Wspomaga on w hamowaniu enzymu odpowiedzialnego za rozkład hormonu noradrenaliny, dzięki temu ilość hormonu się zwiększa, a to przekłada się na przyspieszenie spalania tkanki tłuszczowej.

Działania przeciwnowotworowe

Między innymi piersi, płuc, jelita grubego, trzustki, prostaty, a w szczególności skóry. Przed takimi nowotworami, zielona herbata może nas nie zabezpieczy ale na pewno zmniejszy prawdopodobieństwo ich wystąpienia. To wszystko dzięki zawartym w naparze z zielonej herbaty przeciwutleniaczom, które chronią kod genetyczny przed substancjami rakotwórczymi. Do tego polifenole mają chronić przed urazami spowodowanymi ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe. Herbata nie tylko działa prewencyjnie w przypadku nowotworów ale także jest bardzo pomocna podczas ich leczenia. Na to wskazują badania prowadzone w Japonii, czy Stanach Zjednoczonych(1,2).

Według badań, kobiety regularnie spożywające zieloną herbatę mogą zmniejszyć ryzyko na wystąpienia raka piersi o nawet 20-30%. Do 48% zmniejszą ryzyko wystąpienia raka prostaty mężczyźni regularnie zażywający napar z zielonej herbaty. Także wystąpienie raka jelita grubego może być zredukowane o nawet 42%!

Działania pobudzające i poprawiające pamięć

Przez zawartą w zielonej herbacie kofeinę (przypadku herbat zwaną teiną), ta potrafi nas skutecznie pobudzić i przygotować na pełen umysłowej bądź fizycznej pracy dzień. Pobudzenie jest delikatne, dość stopniowe – jak w przypadku yerby. Nie „kopie” nagle tak jak w przypadku kawy, czy napojów energetyzujących jednak skutecznie rozbudzi nas jak i nasz umysł.

Co ciekawe, badania nad zieloną herbatą wykazały iż ta wspomaga funkcje kognitywne mózgu, co z kolei przekłada się na lepszą pamięć. Dobrze sprawdzi się więc podczas nauki, a także u osób starszych, chorych na demencję – Tak twierdzą naukowcy odpowiedzialni za badania(3).

Wspomaganie układu krwionośnego

Każdy powinien wypijać przynajmniej filiżankę zielonej herbaty dziennie. Jej działania profilaktyczne odnoszące się do chorób i schorzeń układu krążenia są cenione od setek lat! Przede wszystkim przeciwdziała odkładaniu się tłuszczu na ścianach naczyń krwionośnych przez co nie dochodzi do ich zwężenia. Dodatkowo wchłanianie złego cholesterolu jest znacznie zmniejszone dzięki czemu nie tworzą się skrzepy hamujące przepływ krwi w tętnicach. Dzięki tym działaniom, zielona herbata może nas ochronić przed wieloma chorobami układu krążeniowego takimi jak: Miażdżyca, zawał serca, choroba wieńcowa, niedotlenienie mózgu (udar) i wiele wiele więcej…

Szczególnie osoby mające problem z podwyższonym w organizmie złym cholesterolem powinny regularnie spożywać nasz zielony wywar.

Sprawdź także: Yerba mate a cholesterol

Pozytywny wpływ na skórę

Zawarte w naparze z zielonej herbaty polifenole zmniejszają ilość wytwarzanych w organizmie wolnych rodników, a także niweluje ich szkodliwe działanie. W rezultacie zapobiega to tworzeniu się zmarszczek i wizualnie odmładza skórę, zapobiega też wysuszaniu się skóry jak i jej łuszczeniu. Często ekstrakt z zielonej herbaty wykorzystywany jest w kremach mających „ożywić” cerę. Nazywany często eliksirem młodości napar może być też bardzo pomocny przy licznych chorobach skóry takich jak choćby trądzik.

Zielona herbata wzmacnia odporność

Zielona herbata posiada wiele pozytywnie działających na organizm składników – polifenole, katechiny, aminokwasy i kilka grup witamin. To wszystko wpływa korzystnie na układ immunologiczny, wzmacnia go, i jeżeli chodzi o profilaktykę i w przypadku zarażenia jakąś chorobą. O kilkadziesiąt nawet procent może zmniejszyć prawdopodobieństwo zarażenia grypą, czy przeziębieniem. Mało tego, sam proces „kurowania” się organizmu może być skrócony przez zażywanie herbaty.

I to wszystko to tylko część z ciekawych dla naszego organizmu właściwości jakie płyną z regularnego picia zielonej herbaty. Nie bez powodu herbata ta właśnie jest nazywana lekiem na wszystko i od setek lat do dziś, w niektórych krajach się ją w taki sposób używa – jako lek. Pamiętajmy jednak, że to tylko suplement diety, który możemy wprowadzić do naszej diety. Nie rezygnujmy ze zwykłego leczenia na rzecz różnych ziół, czy herbat. Tak samo w razie jakichś cięższych chorób, najpierw powinniśmy zasięgnąć porady lekarza.

Zielona herbata – przeciwwskazania

Czy jednak zieloną herbatę może pić każdy? Może nie koniecznie, szczególnie powinniśmy zwrócić uwagę na kofeinę, czy jak to w przypadku herbat teinę. Kofeina szczególnie nie korzystna może być w przypadku kształtującego się młodego organizmu. Z tegoż powodu nie powinniśmy podawać zbyt dużej ilości dzieciom. Chociaż są i też badania, które wskazują na to że niewielkie ilości kofeiny są nawet i korzystne pod względem zdrowotnym dla organizmu. Mimo to lepiej jest miarkować ją dzieciom do 12-ego roku życia. Są jednak herbaty pozbawione kofeiny, wtedy nie mamy czym się martwić.

Osoby starsze – też nie powinny spożywać dużej ilości mocnej zielonej herbaty. Kofeina znacznie mocniej na nie działa przez co mogą pojawić się problemy ze snem. Uważać także powinny osoby zmagające się z chorobami sercowymi, nadciśnieniem, czy jaskrą. W tym przypadku najlepiej będzie zasięgnąć porady lekarza.

Zielona herbata w ciąży

To kolejna dość istotna kwestia, czy kobieta w ciąży może spożywać zieloną herbatę? Generalnie, czy to będąc w ciąży, czy karmiąc piersią powinno się unikać kofeiny jeśli to możliwe. W niewielkich ilościach jednak nie powinna stanowić większego problemu. Najlepiej nie spożywać więcej kofeiny niż 200mg dziennie. Do tego zawarta w herbacie tanina może negatywnie wpływać na rozwój płodu, najlepiej się ograniczyć do maksymalnie dwóch filiżanek zielonej herbaty na dzień. Warto zwrócić uwagę na to jaką herbatę pijemy bo i zawartość kofeiny i taniny bywa bardzo różna w zależności od gatunku herbaty.

Zielona herbata wady

Czy zielona herbata ma jakiekolwiek wady? Czytając o jej licznych właściwościach można pomyśleć, że to napar który w ogóle nie szkodzi. To mylne jednak wrażenie, tak jak praktycznie wszystko i zielona herbata w nadmiarze może nam zaszkodzić.

Zielona herbata może powodować osteoporozę

Osteoporoza to choroba kości, która powiększa puste przestrzenie w tkance kostnej. Osteoporoza powodowana jest przez niedobór w organizmie witaminy D, białka i w szczególności – wapnia. Tutaj ponownie, sprawcą jest kofeina, która wzmaga wypłukiwanie wapnia w moczu. By zminimalizować ryzyko można pijać zieloną herbatę z mniejszą, bądź zerową zawartością kofeiny (teiny). Możliwe jest też zażywanie w trakcie suplementów diety bogatych w wapń. Wcześniej warto jednak zrobić sobie odpowiednie badania, czy w ogóle potrzebujemy dostarczać wapń z zewnątrz.

Powodowanie anemii

Polifenole, które znajdziemy w zielonej herbacie mogą przyczyniać się do wystąpienia anemii. Ponieważ redukują ilość wchłanianego żelaza z pożywienia.

Anemia z kolei objawia się zmęczeniem, osłabieniem organizmu, bólami/zawrotami głowy, bladością skóry a nawet skłonnościami do depresji. Anemię stosunkowo ciężko wykryć, bardzo często jej objawy zrzucamy na zwyczajne zmęczenie. Skutki w dłuższym terminie to między innymi znaczne osłabienie układu immunologicznego.

Osad na zębach

Zielona herbata zawiera w swoim składzie silne barwniki, które osiadają na zębach tworząc żółtawy nalot-osad. Wygląda to mało estetycznie dlatego nie powinniśmy spożywać znacznych jej ilości jeśli chcemy tego uniknąć. Warto też myć zęby w miarę szybko po wypiciu naparu – to powinno pomóc w utrzymaniu bieli zębów.


Nie ma innych, pewnych efektów ubocznych zielonej herbaty co do zdrowotności zębów. Mało tego. Zielona herbata działa zapobiegawczo w stosunku paradontozy przez zawarte w niej substancje, które zabijają odpowiedzialną za paradontozę bakterie.


Oczywiście wypisane efekty uboczne to nie wszystkie jakie można przypisać zielonej herbacie. Tak samo jak korzystne właściwości zdrowotne, które tutaj wypisaliśmy. Nie ma jednak sensu się skupiać na owych, nie wypisanych działaniach gdyż ich oddziaływanie na organizm albo jest znikome, albo występuje w skrajnych przypadkach (patrz przeciwwskazania).

Zielona herbata – kofeina

Temat dość intrygujący – ile kofiny jest w zielonej herbacie? Ile herbaty pić by nie przesadzić z jej ilością?… Kofeina to dość silnie oddziałująca na nas substancja, która w głównej mierze niweluje zmęczenie. Jej efekt odczuwamy jako bardzo przyjemne pobudzenie ciała i umysłu. Przydaje się podczas nauki, wysiłku fizycznego, lub psychicznego. W zdrowych dawkach jest nawet korzystna dla organizmu.

Właśnie, w zdrowych dawkach czyli około 200mg – 400mg kofeiny na dobę. Szklanka zielonej herbaty może jednak zawierać od 30mg do nawet 60mg. Wszystko zależy od gatunku herbaty, jej pochodzneia, czy sposobu jej parzenia. Dokładnych informacji o tym ile kofeiny ma nasz ulubiony napar powinniśmy szukać na opakowaniu, lub w sklepie gdzie dokonujemy zakupu.